Op het scherpst van de snede: Omgaan met voorspelbaar voorjaarsgras

Omgaan met voorspelbaar voorjaarsgras

Binnen een niet al te grote bandbreedte bewandelt de vers graskwaliteit elk jaar weer hetzelfde pad. Ruw eiwit, VEM, suiker, NDF: de beweging in het voorjaar via de zomer naar het najaar is voorspelbaar. In de eerste video ‘Op het scherpst van de snede’ van 2026, vertelt melkveehouder Tim de Wit uit Waspik hoe hij daar in het voorjaar op anticipeert. En legt weidecoach Berdine Sweep uit hoe dat nu zit met wat ze noemt het onvoorstelbaar voorspelbare gras.

Weidecoach Berdine Sweep staat met een plukje groen weidegras in haar hand in het weideperceel van melkveehouder Tim de Wit in Waspik (N.-Br.). Vol bewondering speelt ze met de grassprieten. ,,Dit is gewoon krachtvoer; er zit 1100 VEM in, dat heb ik nog nooit in een kuil zien zitten.” Tim loopt achter haar langs met een draadhaspel in de hand. De koeien zijn maandag 9 maart al springend naar buiten gegaan en hij rastert een nieuw weideperceel af. Daarmee onderstreept hij de boodschap van Berdine: ,,Om de mooie kwaliteit van het voorjaarsgras te benutten zul je de koeien zo vroeg mogelijk in het voorjaar naar buiten moeten doen. Zorg voor een groot weideplatform om de koeien veel droge stof op te laten nemen.”

In de video laat Berdine zien welke voorspelbare beweging de vers graskwaliteit maakt gedurende het jaar. De groene ‘bolletjes’ zijn vers grasmonsters uit 2020 – 2022. Door deze puntenwolk is een lijn getrokken, die het voorspelbare verloop mooi laat zien.

Hoge VEM in het voorjaar 

Het vroege voorjaarsgras bevat heel veel VEM tot wel 1100. Maar ook duidelijk zichtbaar is dat de VEM-waarde daarna redelijk snel daalt.

Veel bestendig eiwit

Het RE-gehalte van het voorjaarsgras is redelijk hoog. Je ziet het daarna teruglopen, om in het najaar flink toe te nemen. Het mooie van het voorjaarseiwit is echter dat het heel bestendig eiwit is wat de koeien goed en efficiënt kunnen opnemen.

Lekker veel suiker

Als laatste belicht Berdine in de video het suikergehalte. Dat begint hoog, om daarna al snel te dalen. 

‘Voor de bocht insturen’

Het voorspelbare verloop van de vers graskwaliteit in het voorjaar laat zien dat er twee perioden zijn in de lente. Aan het begin veel VEM en suiker en redelijk veel vooral bestendig eiwit. Maar naarmate het voorjaar vordert, zie je de waarden dalen. Altijd! Berdine: ,,Je weet wat je op stal moet aanpassen aan het rantsoen, omdat je weet hoe de vers graskwaliteit verandert. Daardoor kun je voor de bocht insturen, in plaats van pas in de bocht of nog erger na de bocht.” Dat insturen voor die spreekwoordelijke bocht betekent volgens haar dat je je eiwit-component in het totale rantsoen meteen terugschroeft op het moment dat de koeien naar buiten gaan. ,,En naarmate het voorjaar vordert loopt het eiwitgehalte in het voorjaarsgras terug en moet je weer wat meer eiwit terug op stal gaan voeren. Datzelfde geldt voor de VEM, dus ook daar moet je tijdig bijsturen.”  

Vroeg naar buiten

,,Op het moment dat de koeien voor het eerst naar buiten gaan genieten we even van het uitzicht, maar daarna ga ik meteen naar binnen om de eiwitgift in de krachtvoer box terug te schroeven.” Zo stuurt Tim voor de bocht. Daarna stuurt hij de eiwitgift in de basis met soja vooral op het ureumgetal. Als de kwaliteit en de grasopname in de wei terugloopt gedurende het voorjaar, compenseert Tim dat direct met een partij najaarsbalen van vorig jaar met een heel hoog RE-gehalte. Vorig jaar zat zijn ureum gemiddeld op 14. ,,Vrij scherp, maar het molk goed, dus het eiwit werd goed benut. Dat proberen we dit jaar weer vast te houden.” Het gemiddelde RE-gehalte in het totale rantsoen was vorig jaar, zo blijkt uit de kringloopwijzer, 149 gram. Ook dat is behoorlijk scherp erkent Tim, maar hij wijst op de verhouding RE/kVEM die vorig jaar 152 was. Daar was hij tevreden mee. Niet met het VEM-gehalte van zijn gras. Dat wil hij dit jaar opkrikken door de werken aan een beter grassenbestand, getuige onder andere de aanschaf van een wiedeg.

Vroeg en droog inkuilen

Om het verse gras zo goed mogelijk te benutten, staat het maaien bij Tim helemaal in dienst van de beweiding. De eerste snede maait hij eind april, hooguit begin mei. ,,Daar mag wel 180 RE in zitten, als de kwaliteit maar goed is. Daarom kuilen we droog in tot wel 50% droge stof, zodat er veel DVE maar weinig OEB in zit.” Door de vroege eerste snede kan Tim de 2^e snede voor juni maaien, zodat hij twee snedes maait voor het bloeimoment als de graskwaliteit echt terugloopt.

Vier aandachtpunten in het voorjaar

Samenvattend zijn dit de vier aandachtspunten in het voorjaar, vanaf het moment dat de koeien naar buiten gaan:

1.Voorspelbaar voorjaarsgras. VEM begint zeer hoog, RE en suiker hoog. Blijft relatief hoog, maar neemt wel af.    

2. Koeien zo snel mogelijk de wei in. Zo profiteer je maximaal van de topkwaliteit van het vroege voorjaarsgras.

3. Bijvoeding tijdig aanpassen. Je weet dat het verse gras in 6 weken tijd veel gaat veranderen in voederwaarde. Dus pas je bijvoeding tijdig aan om niet uit de bocht te vliegen.

4. Weet wat je kuilt, wanneer je het wilt voeren en dus waar je het opslaat. Zo kun je altijd het beste rantsoen maken, afgestemd op de vers graskwaliteit.

Groet, Projectteam Grip op Gras

Stichting Weidegang | +31 23 23 020 23 | Nieuwe Gracht 3, 2011 NB Haarlem | www.stichtingweidegang.nl |