Op het scherpst van de snede: Zo ga je om met de eiwitbom in het herfstgras

De bloedhete en gortdroge zomer is voorbij. Nu komt het herfstgras en dat barst straks van het eiwit. Vers voeren blijft het beste, maar dat vraagt wel om tijdig anticiperen. Melkveehouder Piet van Dijk uit Polsbroek (Utr.) vertelt in deze video ‘Op het Scherpst van de Snede’ hoe hij dat doet. Waarbij weidecoach Erwin de Heer heel praktisch de theorie van het voorspelbare herfstgras deelt. 

Piet van Dijk boert in maatschap met zijn dochter Hanneke en schoonzoon Rens van Vliet in het prachtige veenweidegebied in Polsbroek. Een echte, doorgewinterde grasboer. In het begin van de video zegt hij prachtig en kernachtig waar het om draait. ,,We zien wat de seizoenen doen met de verteerbaarheid en eiwitwaardes van je gras. We zien wat de regen doet, we zien wat een herfstperiode doet. Zo krijg je steeds meer gevoel bij wat je aan het doen bent. En waar je van tevoren al aan gaat sleutelen, om het allemaal zo goed mogelijk voor elkaar te krijgen.”

Eiwitbom

Zo is het: ‘van tevoren sleutelen’ aan je rantsoen en bemestingsstrategie. Zeker in de herfst, waarin het gras zich zeker op het veen waar Van Dijk boert zich tot een ‘eiwitbom’ ontwikkelt zoals hij dat treffend noemt. Weidecoach Erwin de Heer zegt dat ook de kwaliteit van herfstgras gemiddeld genomen voorspelbaar is: het RE-gehalte stijgt snel, zeker na de lange en droge zomer die we hebben gehad. Het suiker stijgt door de koudere nachten. De structuur (NDF) daalt en de VEM loopt op. ,,Je krijgt een goed verteerbaar gewas, maar de smakelijkheid is een uitdaging.” Om die smakelijkheid het hoofd te bieden is het volgens hem zaak om de weidepercelen aan het eind van de zomer schoon te maaien en vooral niet snel nog even drijfmest erop uitrijden. Piet vult aan: ,,En liefst ook geen kunstmest want dan krijg je in het najaar helemaal een eiwitbom.” Hij weidt zijn koeien in de herfst in kort, fris en smakelijk gras. Waarbij hij heel flexibel is in het beweidingssysteem: van Nieuw Zeelands weiden (één groot blok), tot stripgrazen waarbij hij de draad meerdere op een dag verzet. 

Vers voeren

Beide mannen zijn het met elkaar eens dat het herfstgras verreweg het beste vers gevoerd kan worden. Bij inkuilen zijn de verliezen nog groter dan gebruikelijk, wat leidt tot een ongunstige DVE/OEB-verhouding. Waarbij het vele eiwit de noodzakelijke zuurvorming voor een goede conservering nog eens extra buffert. Met als gevolg een onstabiele kuil die je, zo benadrukt de weidecoach, voor het eind van het jaar moet opvoeren. Je ontkomt er immers niet aan een deel van het herfstgras toch in te kuilen. Zo’n 2 á 3 kg ds past perfect in het winterrantsoen. Vanaf januari kun je dan meer mais in het rantsoen laten lopen als de maiskuil de goede verteerbaarheid op pensniveau heeft bereikt.

aAa in ruwvoermanagement

Vers voeren vraagt om van tevoren sleutelen vertelde Piet al. Erwin maakt daarbij de vergelijking met aAa in de fokkerij: ,,Je moet de kwaliteiten van het ene corrigeren met de extremen van het ander.” Voor de eiwitbom die het herfstgras is, betekent dat je daar voercomponenten met weinig eiwit tegenover moet zetten. Piet van Dijk streeft in de herfst naar ca. 8 kg ds aan vers gras in de koe. Zoveel mogelijk via weidegang, maar hij gaat ook vers gras van de buurman voor het voerhek rijden. Om in het totale rantsoen niet uit de bocht te vliegen, verhoogt hij het aandeel mais iets. En zet daar een rustig verteerbare kuil naast met wat suiker en niet teveel eiwit erin. Het RE-gehalte van de brok in de melkrobot is max 140 gram en het energiemeel voor het voerhek heeft een RE van maximaal 100 gram. Het lukt Piet om daarmee het RE-gehalte in het totale rantsoen rond de 155 gram te houden, waardoor zijn ureum niet boven de 20 uitkomt.

‘Evalueer je bemestingsplan’

Sleutelen aan je rantsoen en bemesting betekent vooraf plannen. Maar wat Erwin de Heer bijna nóg belangrijker vindt is om aan het eind van het groeiseizoen je bemestingsplan naast je kuiluitslagen te leggen. ,,Heb ik nu daadwerkelijk geoogst wat ik aan het begin van het jaar dacht wat ik wilde gaan oogsten.” Je wilde een kuil met een wat lager RE-gehalte door minder te bemesten en misschien iets later te maaien. Is dat gelukt? Zo niet, dan moet je naar volgend jaar toe wat anders gaan doen.  

Groet, Projectteam Grip op Gras 2.0

Stichting Weidegang | +31 23 23 020 23 | Nieuwe Gracht 3, 2011 NB Haarlem | www.stichtingweidegang.nl |